MOB03 - Parking durable_top

Voorziening | Duurzame aanleg van parkings

Duurzame aanleg van parkings

© Epitavi / Shutterstock.com

Hoe kunnen we op een duurzame manier parkings aanleggen? Door uit te gaan van een juiste dimensionering en de valorisatie van gedeelde oplossingen, maar ook door rekening te houden met een hele reeks elementen zoals veiligheid, bereikbaarheid voor iedereen en verkeer, en daarnaast met energiebeheer, verlichting, beplanting, biodiversiteit, ondoorlatendheid en waterbehandeling.

Imperméabilisation et traitement des eaux

L'aménagement d'un parking extérieur conduit fréquemment à une imperméabilisation du sol. Il est possible de réduire cette imperméabilisation via différentes technologies, notamment les revêtements perméables. Ces revêtements présentent deux grands avantages :

  • L'eau est stockée dans la caillasse de la fondation, faisant ainsi office de bassin d'orage en cas de fortes pluies ;
  • Les structures perméables permettent de digérer les hydrocarbures des pollutions chroniques, grâce à des bactéries aérobies.

Pour en savoir plus à ce sujet, on se reportera notamment au dossier Gérer les eaux pluviales sur la parcelle.

On notera ici quelques types de revêtement qui tendent à se développer pour l'aménagement des parkings.

Les dalles alvéolées

Dalles alvéolées engazonnées pour parking (pour les cheminements adjacents, les dalles ont été ajournées avec des pavés, plus accessibles)

Met graszoden bedekte, celvormige tegels voor parkings (voor de aangrenzende paden werden de tegels opengewerkt met stenen, die toegankelijker zijn)

© NORPAC IDDR

Les dalles alvéolées sont des dalles en béton ou en plastique, ajourées, qui sont remplies au moyen de gazon (usage plus fréquent), parfois de graviers (préférer la pierre stabilisée de type porphyre ou basalte à la dolomie), ou plus rarement de sables. Le gazon et le gravier sont plus adaptés pour l'aménagement de parkings.

Dans tous les cas, ces revêtements permettent l'infiltration des eaux de pluie. Ces solutions sont relativement peu chères (de 20 à 35 € le m²) et simples à mettre en œuvre (pose).

Cependant, quelques points d'attention doivent être pris en compte avant de mettre en place des dalles alvéolées engazonnées :

  • Pour que la végétation s'épanouisse, le sol ne doit pas être compact, mais au contraire présenter un substrat aéré comme un concassé. Une préparation du sol peut ainsi être nécessaire. On peut également choisir des espèces de graminées, qui sont plus résistantes à la sécheresse.
  • Elles ne sont pas adaptées pour des usages trop intenses. Aussi on conseillera plutôt ce type de revêtement pour des tissus pavillonnaires ou relativement peu denses.
  • Elles ne sont pas adaptées aux terrains pentus.
  • Elles ne sont pas accessibles aux personnes à mobilité réduite ainsi qu'aux vélos. On les réservera donc aux places de stationnement (hors places PMR) en tant que telles, sans les étendre aux cheminements.
  • L'entretien est exigeant (nettoyage mécanique impossible, arrosage et semis régulier du gazon).
  • Des avaloirs d'eaux pluviales sont à implanter en amont des surfaces engazonnées. En effet, un ruissellement trop intense pourrait endommager le gazon.

Les dalles peuvent aussi être ajournées au moyen de pavés dits drainants ou filtrants. L'effet de tampon des eaux pluviales est maintenu. Cette solution, non végétalisée, ne favorise pas la biodiversité. En revanche, elle est plus résistante, plus accessible et plus simple d'entretien. On pourra donc l'étendre à tout type de parking.

Les chaussées à structure réservoir

Parking avec revêtement drainant et chaussée à structure réservoir à Lomme (France)

Parking met drainerende bekleding en wegdek met reservoirstructuur in Lomme (Frankrijk)

© Lille Métropole

Coupe de principe d'une chaussée à structure réservoir

Principedoorsnede van een wegdek met reservoirstructuur

© GuidenR

Une autre technologie est celle des chaussées à structure réservoir . En souterrain, ces chaussées disposent d'ouvrages de diffusion et d'évacuation des eaux récoltées en surface (le rejet dans le sol se fait via le recours à des matériaux spéciaux et des géotextiles).

En surface, ces aménagements peuvent être composés soit :

  • De revêtements poreux (aujourd'hui, certains bitumes, qui disposent d'une composition spécifique, sont drainants). Dans ce cas l'absorption de l'eau sera répartie sur toute la surface traitée.
  • De revêtements imperméables classiques, auquel cas l'infiltration de l'eau se fera via un ouvrage localisé.

La figure ci-après présente le fonctionnement de cette technologie.

Ces aménagements doivent être pensés très en amont, en fonction des spécificités du site. Ils sont relativement coûteux (investissement de l'ordre de 80 € du m²). Leur entretien est par ailleurs exigeant.

Il s'agit d'un dispositif très performant en termes d'infiltration des eaux, et adapté à tout type d'usage. Il est sans impact visuel. Par ailleurs, il limite les éclaboussures et les phénomènes d'aquaplanage en surface.

Certains points doivent être gardés à l'esprit :

  • étant donné la fragilité de ce type de structure, il peut être préférable d'organiser les places de stationnement en épi pour limiter les mouvements de giration ;
  • il n'est pas évident de trouver des entreprises qui ont des décolmateuses adaptées en Belgique ;
  • il sera important, lors de travaux futurs (par exemple, pose de câbles), de veiller à ce que l'entrepreneur ne mette pas d'asphalte classique lorsqu'il referme son chantier.

Noues et bassins de rétention

Noue végétalisée implantée dans un parking de Salem (Oregon, Etats-Unis)

Wadi met beplanting, aangelegd op een parking in Salem (Oregon, Verenigde Staten)

© Bruxelles Environnement

Au-delà des revêtements, la mise en place de noues le long des voies de circulation imperméabilisées est un dispositif permettant le traitement des eaux de ruissellement. La végétation présente dans les noues contribue par ailleurs à l'assainissement des eaux qui peuvent être polluées par les huiles et carburants des voitures. Ces noues peuvent assurer l'évaporation ou l'infiltration de ces eaux, ou bien encore leur collecte vers un bassin de rétention . L'aménagement du bassin de rétention et des noues peut faire l'objet d'un traitement paysager qualitatif. Pour en savoir plus à ce sujet, se rapporter notamment au dispositif Noues.

Revêtement pour cheminements et accès

De nombreux revêtements drainants existent pour aménager les cheminements au sein des parkings extérieurs. Cependant, ils ne garantissent pas systématiquement une accessibilité optimale pour tous les usagers, particulièrement les vélos et personnes à mobilité réduite. Les revêtements les mieux adaptés à ces cheminements et les plus accessibles, à privilégier, sont :

  • les platelages en bois (on choisira de préférence un bois indigène) ;
  • le gravier concassé stabilisé (chaille) : préférer la pierre stabilisée de type porphyre ou basalte à la dolomie ;
  • les graviers ronds.

A ce sujet, voir également le dispositif Cheminements et accès.

Beplanting en biodiversiteit

Faunapassage onder een ondoorlatende parking in Lille

Faunapassage onder een ondoorlatende parking in Lille

© NORPAC

De beplanting van de buitenparkings is belangrijk voor zover ze bevorderlijk is voor de drainering van het water en de ontwikkeling van de biodiversiteit. Deze beplanting wordt met name gerealiseerd in de interstitiële ruimten (directe omgeving, ruimten tussen de parkeerplaatsen, omtrek van de paden ...).

Er kunnen verschillende oplossingen worden overwogen: bedekking van de onbedekte bodem om er een grasvegetatie te laten groeien, aanplanting van bloemenweiden met lokale planten, met gras bezaaide stroken, beplante muurtjes of muren, enz.

Naargelang van de soorten en de periodes van het jaar, of wanneer er juist is gezaaid, dienen er rustperiodes te worden voorzien voor deze beplante ruimten, voordat ze worden opengesteld voor het publiek.

Om de vegetatie te beschermen, vooral tegen vertrappeling, kunnen er "natuurlijke" barrières worden voorzien (braambosjes, modderige zones ...). Merk op dat de paden, om het verschijnsel van "ongecontroleerde" kortere wegen te beperken, van bij het begin zo recht en praktisch mogelijk moeten zijn ontworpen voor alle gebruikers (zie de voorziening Paden en toegangen).

Inheemse soorten moeten altijd voorrang krijgen. De soorten moeten ook zorgvuldig worden gekozen: naargelang van hun aanpassing aan het lokale klimaat en het onderhoudsgemak.

Wat het beheer betreft, is het raadzaam om laattijdig te maaien.

Onkruidbestrijding moet maximaal worden beperkt. Gebruikmaken van een onkruidbestrijder heft immers de positieve effecten op die zijn verbonden met de doorlatende parking: verontreiniging van het geïnfiltreerde water, vernietiging van de biodiversiteit ... Een geotextiel kan de inplanting van ongewenste wortels beperken. Wanneer dat nodig is, wordt een selectieve verwijdering van de planten in combinatie met een periodieke maaibeurt aanbevolen. Maar over het algemeen is het raadzaam om tot op zekere hoogte een tolerante houding aan te nemen tegenover het "onkruid".

Bij droogte moet er worden gesproeid. Als er een opvangtank voor afvloeiingswater aanwezig is, kan die vanuit duurzaam oogpunt worden gebruikt voor de besproeiing, wanneer dat nodig is.

Wanneer de ondoorlatendheid noodzakelijk en de bedekking van de paden onmogelijk is, kunnen er faunapassages worden voorzien, om de biodiversiteit te bevorderen, teneinde de fragmentatie van de ecologische habitats te beperken.

Energiebeheer

Zonnepanelen als overdekking van een buitenparking, Bordeaux (Frankrijk)

Zonnepanelen als overdekking van een buitenparking, Bordeaux (Frankrijk)

© Communauté métropolitaine de Montréal

Zonnepanelen die zijn geïntegreerd op het dak van een parkeergebouw in Santa Monica (Verenigde Staten)

Zonnepanelen die zijn geïntegreerd op het dak van een parkeergebouw in Santa Monica (Verenigde Staten)

© Communauté métropolitaine de Montréal

Het energiebeheer van de gesloten parkings ( isolatie ) is een grote uitdaging. Het lijkt noodzakelijk om de wanden tussen de verwarmde ruimten van de parking correct te isoleren om energieverlies te vermijden, maar ook om koudebruggen (afkoeling van de aangrenzende ruimten) te vermijden. Raadpleeg ook het dossier Transmissieverliezen beperken. Het is ook een kwestie van comfort in de zin dat de isolatievoorzieningen naast thermisch ook akoestisch zijn.

Vandaag biedt een aantal fabrikanten (zoals Ytong, Heraklith of Knauf) isolatiematerialen aan die specifiek zijn ontworpen voor ondergrondse parkings, die de hoge normen op het gebied van thermische en geluidsisolatie naleven, en die de brandveiligheidsnormen naleven.

De isolatie is ook verbonden met de toegangen naar en van buiten. Een snelle sluiting van de toegangen wordt aanbevolen; er bestaan snelsluitende soepele luiken met een doorzichtige zone om een goede zichtbaarheid te garanderen.

Merk op dat rekening houden met het energieaspect ook betrekking kan hebben op de bovengrondse parkings (buitenparkings of parkeergebouwen). In een aantal recente voorbeelden werden er bijvoorbeeld zonnepanelen geïntegreerd als overdekking van de parkings.

Verlichting

Vandaag biedt een aantal fabrikanten verlichtingssystemen voor parkings aan die de lichtsterkte aanpassen aan het werkelijke gebruik van de parkings (de verlichting is sterker waar de voertuigen daadwerkelijk staan geparkeerd, waar ze rijden, en waar de voetgangers stappen). In combinatie met het gebruik van nieuwe verlichtingstechnologieën zoals leds zou de gerealiseerde energiebesparing om en bij de 65 % liggen.

Paden, toegangen, verkeerszones binnen de parking

De slagbomen voor de toegang tot de parkings moeten in voorkomend geval de noodzakelijke plaats voorzien om fietsen door te laten

De slagbomen voor de toegang tot de parkings moeten in voorkomend geval de noodzakelijke plaats voorzien om fietsen door te laten

© Technum/Belfius

De toegangen tot de parkings moeten zijn ontworpen voor alle gebruikers: voetgangers, personen met beperkte mobiliteit, fietsen ( a fortiori als de toegang tot de parkeerplaats voor de auto's en de fietsen een gedeelde toegang is).

Binnen de parking moeten de paden voor de voetgangers en de personen met beperkte mobiliteit goed aangelegd en veilig zijn, en alle normen met betrekking tot de toegankelijkheid voor personen met beperkte mobiliteit naleven. Raadpleeg met name het dossier Een gebouw ontwerpen dat toegankelijk is voor iedereen en de voorziening et Paden en toegangen.

Het is belangrijk om goed rekening te houden met het feit dat voetgangers geen secundaire gebruikers van de parkings zijn. Elke autobestuurder is ook een voetganger voordat hij in zijn voertuig stapt, en nadat hij eruit is gestapt. Hij moet dus kunnen profiteren van goed ingerichte en aangepaste infrastructuren, op dezelfde wijze als wanneer hij rijdt. Voetgangers die niet rechtstreeks gebruikmaken van een parking, kunnen er op dezelfde wijze toe worden gebracht om door de parking te stappen, om bijvoorbeeld een gebouw te bereiken.

De beste oplossing bestaat erin om apart van de autobestuurders routes te realiseren (bijvoorbeeld door een markering op de grond) om te garanderen dat de verschillende gebruikers op een veilige manier samen gebruik kunnen maken van de infrastructuur. Er moeten ook aparte ingangen en uitgangen worden voorzien.

Over het algemeen worden de volgende afmetingen en technische aspecten aanbevolen voor de paden, toegangen en verkeerszones binnen de parkings, overeenkomstig de handleiding met betrekking tot de beveiliging van de parkings van de Algemene Directie Veiligheid en Preventie van de Federale Overheidsdienst Binnenlandse Zaken :

Wat de auto's betreft

(exclusief het specifieke geval van de plaatsen die zijn voorbehouden voor personen met beperkte mobiliteit: zie hieronder):

  • In voorkomend geval een minimale plafondhoogte van 2,10 meter;
  • Een aanpak van de hoogteverschillen met hellingen van bij voorkeur 10 % (het wettelijke maximum is 16 %) (overeenkomstig de handleiding Beveiliging van de parkings ). Daarnaast geeft de GSV aan dat de helling aan de uitgang van de parkings een maximale hellingsgraad van 4 % mag hebben voor de eerste 5 meter vanaf de gelijkloop ;
  • Een breedte van minstens 2,5 meter voor de parkeerplaatsen (15 centimeter meer als er een muur of een zuil aanwezig is). Een diepte van de plaatsen van minstens vijf meter wordt aanbevolen;
  • Een vrije ruimte van 6 meter (4 meter voor de schuine parkeerplaatsen) vóór de parkeerplaatsen die loodrecht op het wegdek staan;
  • Het is raadzaam om rijstroken van minstens 3 meter breed voor de eenrichtingsbanen en 5,5 meter voor de tweerichtingsbanen te voorzien.

Merk op dat de ontwerper bijzondere aandacht zal moeten besteden aan de rijrichtingen. Het is raadzaam om te vermijden dat voertuigen elkaar kruisen.

Om veiligheidsredenen en om te garanderen dat de verschillende gebruikers op een harmonische manier samen gebruik kunnen maken van de infrastructuur, moet de snelheid van de voertuigen binnen de parkings laag zijn. De aanbevolen maximumsnelheid bedraagt 10 km/uur. De aanwezigheid van vertragers maakt het mogelijk om de snelheid van de voertuigen te beperken, en verbetert op die manier de verkeersveiligheid.

Wat de paden voor voetgangers betreft:

(overeenkomstig de handleiding Beveiliging van de parkings )

  • Paden van minstens 1,5 meter breed.
  • In voorkomend geval moeten de liften toegangen hebben van minstens 90 centimeter breed en moeten de cabines minstens 1 x 1,3 meter zijn.
  • Er zijn twee uitgangen nodig vanaf een oppervlakte van 1000 m² voor parkings tot drie verdiepingen, en vanaf een oppervlakte van 500 m² voor parkings van meer dan drie verdiepingen. Vanaf een oppervlakte van 5000 m² zijn er minstens drie uitgangen nodig voor alle parkings.
  • De afstand die een voetganger aflegt op een verdieping van een parking mag niet groter zijn dan 45 meter.

Veiligheid

De toegang tot de parking kan worden beveiligd, met name door middel van een poort of slagbomen. Deze voorzieningen kunnen worden ingeschakeld door middel van badges, codes, enz .

De veiligheid is een belangrijke uitdaging in parkings (vooral in ondergrondse parkings), want deze plaatsen kunnen door de gebruikers als weinig geruststellend worden ervaren.

Er moet op twee niveaus over de veiligheid in de parkings worden nagedacht:

  • Het beheer van de gebouwen (bewaking, videobewaking, beveiliging van de toegangen, sensibiliseringscampagnes ...), naargelang van eisen die verband houden met de kosten of met de evaluatie van de potentiële risico's. Merk op dat een goed onderhoudsniveau en een toereikende verlichting bijdragen aan het veiligheidsgevoel.
  • Maar een zeker aantal aandachtspunten is in staat om de veiligheid te verbeteren in het ontwerp zelf van de parking:

    • Het ontwerp van een duidelijke en aangepaste bewegwijzering om elke gebruiker de mogelijkheid te bieden zich beter aan te passen en zich beter te oriënteren in de parkeerruimte.
    • De aanwezigheid van doodlopende straten of uithoeken moet worden vermeden, of die ruimten moeten goed worden afgesloten als ze toch aanwezig zijn.
    • Een inrichting die een breed gezichtsveld bevordert, door visuele obstakels (zoals zuilen) en dode hoeken te vermijden. Het gebruik van doorzichtige materialen zoals glas (ook voor de brandwerende deuren), of de aanwezigheid van lichtschachten, kan ertoe bijdragen dat de ruimte ruimer wordt en het gezichtsveld breder wordt, en dat het veiligheidsgevoel op die manier wordt versterkt. Bij een renovatie kunnen in de hoeken spiegels worden geplaatst, om zichtbaarheid te creëren.

Gesloten parkings zijn ook gebonden aan strenge veiligheidsvoorschriften op het gebied van brandveiligheid, ventilatie ... De ontwerper dient er altijd voor te zorgen dat hij zich eraan houdt.

Toegankelijkheid voor personen met beperkte mobiliteit

De toegankelijkheid voor personen met beperkte mobiliteit in parkings is een bijzonder belangrijk punt, zowel wat de paden en de aanleg van de parking zelf als wat het parkeeraanbod betreft.

Het is raadzaam om in de parkings 6 % van de parkeerplaatsen voor te behouden voor PBM's, of één PBM-parkeerplaats per begonnen reeks van zeventien plaatsen (overeenkomstig de handleiding Beveiliging van de parkings van de Algemene Directie Veiligheid en Preventie van de Federale Overheidsdienst Binnenlandse Zaken ).

De voor de PBM's voorbehouden plaatsen zullen duidelijk moeten worden aangegeven.

Deze plaatsen zullen zich bovendien altijd zo dicht mogelijk bij de toegangen tot de gebouwen moeten bevinden. Het is belangrijk dat de plaatsen die zich het dichtst bij de toegangen bevinden, altijd op basis van dat criterium, en niet op basis van andere (zoals de hiërarchie binnen het bedrijf), worden toegekend.

In de parking moeten alle paden aan de van kracht zijnde normen met betrekking tot de toegankelijkheid voldoen. Er dient ook voor te worden gezorgd dat alle uitrustingen (in voorkomend geval: automatische kassa's, toegangsknoppen, slagbomen, liften ...) toegankelijk zijn voor personen met beperkte mobiliteit.

Aanleg van de parkeerplaatsen die voor personen met beperkte mobiliteit zijn bestem

Loodrecht op het wegdek staan

Evenwijdig zijn met het wegdek

Schuine

image09_nlimage10_nlimage11_nl
Bij gebrek aan tussenruimte tussen de parkeerplaatsen zal de breedte van de plaatsen van 3 op 3,5 meter moeten worden gebrachtBij gebrek aan tussenruimte tussen de parkeerplaatsen zal de breedte van de plaatsen van 3 op 3,5 meter moeten worden gebracht

© Federale Overheidsdienst Binnenlandse Zaken, Algemene Directie Veiligheid en Preventie

> Meer weten

bijgewerkt op 22/02/2016

Code n° : G_MOB03 - Thema's : Mobiliteit - Andere thema's : Toegankelijkheid | Onderhoud - Gerelateerde project components : Regenwater | Verlichting | Omgeving