Dossier | Duurzame keuze van raamkaders

Uitdaging

Ramen vervullen meerdere functies...

Een vensterraam heeft meerdere functies:

  • De waterdichtheid, die afhangt van het raamprofiel (aantal aanslagen, perifere dichtingsvoegen, aanwezigheid van de neus van de waterslag op vaste kaders of vleugels) en van het type en de kwaliteit van de plaatsing tegen de dorpels en in de dagstukken.
  • De thermische isolatie die afhankelijk is van het soort materiaal en de thermische onderbrekingen eigen aan het profiel en de luchtdichtheid die afhangt van het type en de kwaliteit van de plaatsing tegen de dorpels en de dagstukken.
  • De akoestische isolatie, die hoofdzakelijk afhangt van de kwaliteit van de beglazing en het type en de kwaliteit van de plaatsing tegen de dorpels en de dagstukken.

Erfgoedwaarde die behouden moet worden

De ramen behoren tot de architecturale uitdrukking van de gebouwen en spelen een belangrijke rol voor het uitzicht, het karakter en de rijkdom van de Brusselse gevels. Dit erfgoed, dat aan iedereen toebehoort, draagt bij tot de schoonheid van de straten en van de stad. In het Brussels Gewest vinden we ramen met de meest diverse opbouw: vast, enkele of dubbele vleugel, met bovenlicht, schuiframen, met kleinhout, bow-windows,... Ook de beglazing heeft bijzondere eigenschappen: geblazen glas, glas met geslepen randen, gekleurd glas, bedrukt glas, glas-in-loodraam...

Frequente vervanging van de ramen in het Brussels Gewest

Het gebeurt vaak dat omwille van de huidige vereisten inzake comfort en energiebesparing, naar aanleiding van de vaststelling van een gebrek aan comfort binnenshuis (koudestraling, inwatering, oververhitting, condensatie, akoestisch of visueel ongemak,...) of naar aanleiding van de zichtbare ouderdom van het schrijnwerk (slijtage, verkromming van de profielen, afbladdering van de verf, roesten van het beslag,…) of van de beglazing, het oorspronkelijke raam door een nieuw raam wordt vervangen.

Deze systematische vervanging van de ramen is te wijten aan een gebrek aan informatie/bewustmaking betreffende het behoud en de verbetering van de bestaande ramen, het gemak van deze oplossing in vergelijking met de moeilijkheid om gespecialiseerde vaklieden te vinden enz.

De volledige vervanging van de ramen betekent niet alleen het verlies van buitenschrijnwerk met erfgoedwaarde, maar ook een verlies van het karakter van de gevel en eventueel van het hygrothermische evenwicht van het gebouw, met alle eventuele gevolgen voor de gezondheid van de bewoners of de gebruikers van het gebouw. Bovendien hebben de profielen die vandaag worden gebruikt niet dezelfde esthetische en visuele kwaliteit als vroeger (brede, vereenvoudigde profielen, kleuren zonder nuances, weinig duurzame details, ruw geschatte of veranderde proporties, vereenvoudiging of afwezigheid van de welvingen, grove voegen, grove imitatie of weglaten van kleinhout, gebruik van alledaags beslag,...).

De vervanging van de ramen betekent bovendien dat er afval wordt geproduceerd (Zie dossier Duurzaam materiaalgebruik, en De levenscyclus van materialen: analyse, informatiebronnen en keuzehulpmiddelen).

Om het behoud en de verbetering van bestaande ramen te stimuleren, voerde Leefmilieu Brussel een studie naar de impact van de thermische verbeteringen van vensters met een patrimoniale waarde in de traditionele gebouwen van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. De informatie over het hergebruik/de aanpassing van de ramen die in dit dossier wordt verstrekt, komt uit deze studie.

Keuze van een nieuw raam

Behoud en verbetering van de bestaande ramen van een geklasseerd gebouw

Behoud en verbetering van de bestaande ramen van een geklasseerd gebouw

Project Besme (Batex 54) - Architect : A-Cube Architecture © Yvan Glavie

De keuze van de materialen voor het raam is fundamenteel, want deze kan belangrijke gevolgen hebben voor het milieu en de gezondheid van de bewoners of gebruikers.

Een slecht gekozen raam zal niet alleen esthetische en gezondheidsproblemen met zich mee brengen maar ook sneller verslijten, waardoor het ook sneller zal moeten worden vervangen. Het is dus van primordiaal belang dat het materiaal geschikt is voor de plaats en het gebruik waarvoor het bestemd is. In het kader van duurzame architectuur is de evaluatie van de milieuwaarde van een raam alleen mogelijk als aan deze vereiste is voldaan.

Dit dossier wil oplossingen definiëren die kunnen worden toegepast om een bestaand raam te behouden (patrimoniale en esthetische waarde) en zijn thermische, hygrometrische, akoestische en andere prestaties, evenals de lichtinval te verbeteren. Als dat niet mogelijk is of in geval van nieuwbouw, zal een nieuw raam op basis van zijn milieu-impact worden gekozen.

bijgewerkt op 01/01/2013

Code n° : G_MAT07 - Thema's : Materiaal - Gerelateerde project components : Buitenschrijnwerk | Buitenwand | Houtenskelet | Ventilatie